Przekreślona cena, rabat procentowy i pięć gwiazdek przy produkcie mogą skutecznie zachęcić do zakupu. Klient powinien jednak wiedzieć, czy promocja rzeczywiście oznacza oszczędność oraz skąd pochodzą prezentowane opinie. Dyrektywa Omnibus wpływa na codzienną działalność sklepów online właśnie w tych obszarach: zwiększa przejrzystość sprzedaży i ogranicza praktyki wprowadzające kupujących w błąd.
Dla właściciela sklepu oznacza to konkretne zadania dotyczące cen, marketingu, opinii i informacji dostępnych na stronie. Warto uwzględnić je zarówno podczas tworzenia sklepu internetowego, jak i przy rozwijaniu już działającego e-commerce. Dobrze zaprojektowane rozwiązania pomagają obsługiwać te obowiązki bez ręcznego poprawiania każdej oferty.
Czym jest Dyrektywa Omnibus i od kiedy obowiązują zmiany?
Omnibus to potoczna nazwa unijnej dyrektywy 2019/2161, która zmodernizowała przepisy dotyczące ochrony konsumentów. W Polsce najważniejsze omawiane tutaj zmiany obowiązują od 1 stycznia 2023 roku. Obowiązki przedsiębiorców wynikają z przepisów krajowych wdrażających dyrektywę, między innymi z ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług oraz ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Regulacje dotyczą również niewielkich sklepów internetowych. Korzystanie z popularnej platformy sprzedażowej albo gotowego szablonu nie rozwiązuje automatycznie wszystkich kwestii. Znaczenie ma to, jak sklep faktycznie prezentuje ofertę, prowadzi promocje i udostępnia informacje klientom. Dlatego ocenę warto rozpocząć od rzeczywistej ścieżki zakupowej, a nie samej listy zainstalowanych dodatków.
Najniższa cena z 30 dni przed obniżką
Najbardziej rozpoznawalny obowiązek związany z Omnibus dotyczy komunikowania promocji. Jeżeli sprzedawca informuje o obniżeniu ceny, obok ceny promocyjnej powinien pokazać najniższą cenę danego produktu z 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. Dzięki temu kupujący może ocenić ofertę na podstawie rzeczywistych cen stosowanych wcześniej w tym sklepie.
Nie wystarczy więc zestawić nowej ceny z dowolnie wybraną ceną regularną. Przekreślenie wyższej kwoty może sugerować korzyść, której klient w rzeczywistości nie uzyskuje. Jednocześnie samo zmienianie ceny, bez ogłaszania obniżki, nie powoduje automatycznie obowiązku prezentowania takiej informacji. Decyduje sposób komunikowania oferty, w tym oznaczenia sugerujące promocję.
Produkty nowe i towary o krótkiej przydatności
Jeżeli produkt jest oferowany krócej niż 30 dni, przy ogłaszanej obniżce należy wskazać jego najniższą cenę od rozpoczęcia sprzedaży do wprowadzenia obniżki. Odrębna zasada dotyczy towarów szybko psujących się lub mających krótki termin przydatności: punktem odniesienia jest cena sprzed pierwszego zastosowania obniżki. System cenowy powinien uwzględniać te różnice zamiast traktować cały asortyment identycznie.
Jak prawidłowo obliczyć reklamowany rabat?
Załóżmy, że cena regularna produktu wynosi 200 zł, ale w ciągu 30 dni przed promocją można było kupić go za 160 zł. Nowa cena promocyjna wynosi 120 zł. W takiej sytuacji:
- aktualna cena sprzedaży wynosi 120 zł,
- najniższa cena z 30 dni przed obniżką wynosi 160 zł,
- obniżka względem tej najniższej ceny wynosi 25%.
Reklamowanie wyłącznie rabatu 40%, obliczonego od ceny regularnej 200 zł, przedstawiałoby inną korzyść niż ta wynikająca z porównania z wymaganym punktem odniesienia. Reklamowaną obniżkę należy obliczać względem najniższej ceny z 30 dni przed jej wprowadzeniem. Potwierdził to również Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 26 września 2024 roku w sprawie C-330/23.
Omnibus wpływa również na reklamy i komunikację promocji
Informacja o najniższej cenie powinna towarzyszyć ogłaszanej obniżce konkretnego produktu w miejscach, w których klient widzi taką ofertę. W sklepie internetowym trzeba więc sprawdzić między innymi:
- karty produktów i widoki ich wariantów,
- listy kategorii oraz wyniki wyszukiwania,
- sekcje promocyjne na stronie głównej,
- banery, newslettery i reklamy prezentujące konkretny przeceniony produkt.
Komunikat musi być czytelny i znajdować się blisko ceny promocyjnej. Ukrycie go w regulaminie, niejasny podpis lub tekst praktycznie niewidoczny na telefonie utrudniają ocenę oferty. Przejrzysta prezentacja ceny powinna stanowić część projektu strony, podobnie jak wygodny przycisk zakupu.
Kod rabatowy nie jest automatycznym zwolnieniem z obowiązków. Publicznie komunikowana akcja, w której kod obniża ceny określonych produktów, również wymaga analizy zasad prezentowania obniżek. Przy planowaniu kampanii należy zatem sprawdzić cały komunikat reklamowy, warunki uzyskania rabatu i cenę dostępną po jego zastosowaniu.
Opinie klientów: przejrzystość zamiast pozornej wiarygodności
Opinie pomagają kupującym ocenić jakość produktu i obsługi. Omnibus wymaga, aby przedsiębiorca udostępniający opinie informował, czy i w jaki sposób sprawdza, że pochodzą one od osób, które kupiły produkt lub go używały. Opis powinien odpowiadać rzeczywistemu działaniu systemu, a nie być jedynie zapewnieniem umieszczonym na stronie.
Możliwym rozwiązaniem jest powiązanie opinii z zamówieniem i wysyłanie zaproszenia do jej wystawienia po zakupie. Jeśli sklep dopuszcza również komentarze bez potwierdzonej transakcji, warto jasno rozróżniać te sytuacje. Samo zalogowanie użytkownika nie dowodzi jeszcze, że kupił on oceniany produkt.
Przepisy nie nakazują wszystkim sklepom stosowania jednej metody weryfikacji. Nakładają obowiązek rzetelnego informowania o przyjętym sposobie postępowania. Zakazane jest zamieszczanie lub zlecanie fałszywych opinii oraz przedstawianie ich w sposób wprowadzający w błąd. Nie można też oznaczać wszystkich komentarzy jako potwierdzonych, jeśli nie przeprowadzono odpowiedniego sprawdzenia.
Dodatkowe obowiązki informacyjne w e-commerce
Indywidualne dostosowanie ceny i kontakt ze sklepem
Jeżeli sklep indywidualnie dostosowuje cenę na podstawie zautomatyzowanego podejmowania decyzji, musi poinformować o tym konsumenta przed związaniem się umową. Dotyczy to na przykład sytuacji, w której algorytm ustala ofertę dla konkretnej osoby. Warto sprawdzić pod tym kątem narzędzia personalizacji i integracje marketingowe.
Przegląd informacji na stronie powinien obejmować także dane przedsiębiorcy, adres e-mail i numer telefonu umożliwiający szybki i efektywny kontakt. Formularz kontaktowy może być wygodnym dodatkiem, ale sam nie zastępuje wszystkich wymaganych danych.
Platformy handlowe i kolejność prezentowania ofert
Dodatkowe obowiązki dotyczą internetowych platform handlowych, na których sprzedają różne podmioty. Klient powinien wiedzieć, czy zawiera umowę z przedsiębiorcą, czy z osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej. Platforma musi też wyjaśnić podział obowiązków między nią a sprzedającym oraz poinformować o braku zastosowania przepisów konsumenckich, gdy oferent nie jest przedsiębiorcą.
Przy wyszukiwaniu produktów oferowanych przez różnych przedsiębiorców lub konsumentów znaczenie ma również przejrzystość kolejności wyników. Należy udostępnić informacje o głównych parametrach decydujących o pozycjach ofert i ich względnym znaczeniu. Płatna reklama lub opłata za wyższą pozycję w wynikach wyszukiwania powinna być wyraźnie ujawniona.
Co oznacza Omnibus dla sklepów PrestaShop i WooCommerce?
Wdrożenie obowiązków wymaga połączenia poprawnych informacji z odpowiednim działaniem oprogramowania. W przypadku sklepów opartych na PrestaShop warto sprawdzić, czy używany moduł współpracuje z motywem, kombinacjami produktów i sposobem aktualizacji cen. Podobny przegląd jest potrzebny w sklepach WooCommerce, szczególnie gdy ceny zmieniają dodatkowe wtyczki lub system zewnętrzny.
Samo wyświetlenie pola z najniższą ceną nie wystarcza, jeśli zapisane dane są nieprawidłowe. Dobrą praktyką jest rejestrowanie zmian pochodzących zarówno z panelu administracyjnego, jak i importów, integracji czy zaplanowanych akcji. Przy wariantach produktu trzeba sprawdzić, czy prezentowana historia odpowiada opcji wybranej przez klienta.
Rozwiązanie powinno wiązać cenę odniesienia z momentem rozpoczęcia konkretnej obniżki. Nie należy bez sprawdzenia utożsamiać tego z minimum liczonym każdego dnia dla przesuwającego się okresu. Warto również zadbać o zachowanie historii podczas migracji oraz możliwość sprawdzenia, skąd pochodzi wyświetlana wartość. Nowo zainstalowany dodatek nie odtworzy samodzielnie wcześniejszych cen, których sklep nie zapisywał.
Odpowiednio dobrane moduły PrestaShop mogą usprawnić obsługę sklepu, ale wymagają konfiguracji i sprawdzenia w konkretnym środowisku. Test powinien objąć również telefon, listy produktów i inne miejsca prezentowania promocji, a nie tylko pojedynczą kartę produktu na komputerze.
Jakie konsekwencje mogą mieć nieprawidłowości?
Za naruszenie obowiązków określonych w ustawie o informowaniu o cenach przewidziana jest kara do 20 000 zł, nakładana przez wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej. Jeżeli przedsiębiorca naruszy je co najmniej trzykrotnie w okresie 12 miesięcy liczonym od pierwszego stwierdzenia naruszenia, górna granica kary wynosi 40 000 zł.
Odrębnie, za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów, Prezes UOKiK może nałożyć karę sięgającą 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Poza sankcjami błędy mogą prowadzić do reklamacji, kosztownych korekt kampanii i utraty zaufania. Rzetelne informacje ułatwiają klientowi ocenę oferty i ograniczają nieporozumienia dotyczące cen oraz opinii.
Jak przygotować sklep do prawidłowej obsługi obowiązków?
Przegląd sklepu najlepiej przeprowadzić przed uruchomieniem większej kampanii promocyjnej. Przydatna jest następująca kolejność działań:
- Sprawdź komunikację promocji w sklepie, newsletterach i reklamach.
- Zweryfikuj historię cen oraz sposób ustalania ceny odniesienia.
- Przetestuj różne scenariusze: warianty, importy cen, kody rabatowe i kolejne akcje promocyjne.
- Opisz sposób publikowania opinii zgodnie z faktycznie stosowanymi procedurami.
- Sprawdź informacje dla kupujących i ich czytelność na urządzeniach mobilnych.
Dyrektywa Omnibus wpływa zatem na więcej niż jeden komunikat pod ceną. Wymaga spójności między ofertą, marketingiem i funkcjami sklepu. Jeżeli planujesz nowy sklep lub potrzebujesz zmian w istniejącym rozwiązaniu, skontaktuj się z FriQ.Dev, aby omówić zakres prac technicznych. Dobrze przygotowany system ułatwia prowadzenie przejrzystych promocji i codzienną obsługę sprzedaży.
Źródła i podstawa prawna
- Ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług - art. 4 i 6.
- Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym - informacje o opiniach i wynikach wyszukiwania.
- Wyjaśnienia Prezesa UOKiK dotyczące informacji o obniżce ceny.
- UOKiK - obowiązki związane z opiniami konsumentów.
- UOKiK - obowiązki informacyjne przy sprzedaży na odległość.
- UOKiK - zasady nakładania kar za naruszenia praw konsumentów.
- TSUE - wyrok w sprawie C-330/23 dotyczący obliczania reklamowanych obniżek.